Tại sao Stake ADA không khóa tài sản?

Giới thiệu

Hãy tưởng tượng bạn bước vào một ngân hàng để mở một tài khoản tiết kiệm. Nhân viên ngân hàng nói với bạn: "Để kiếm lãi, bạn cần phải gửi tiền vào tài khoản và bạn sẽ không thể truy cập vào nó trong vòng sáu tháng." Đây là cách mà ngân hàng truyền thống hoạt động - bạn khóa tiền của mình để kiếm lãi.

Bây giờ hãy tưởng tượng một kịch bản khác: Bạn có thể kiếm lãi trên tiền của mình trong khi vẫn có quyền truy cập đầy đủ vào nó mọi lúc. Không khóa, không chờ đợi, toàn quyền kiểm soát.

Kịch bản thứ hai chính xác là cách mà Cardano staking hoạt động.

Một trong những câu hỏi phổ biến nhất từ người dùng mới của Cardano là: "Tại sao stake ADA không khóa tài sản?" hoặc "Tôi có cần phải đăng ký lại stake khi nhận được ADA mới?"

Câu trả lời rất đơn giản: Không, bạn không cần. Hoàn toàn không!

Cơ chế stake ADA của Cardano được thiết kế để không bao giờ khóa tài sản của bạn. Bạn có toàn quyền kiểm soát ADA của mình mọi lúc - bạn có thể gửi, nhận và sử dụng nó mọi lúc, trong khi vẫn kiếm được phần thưởng staking.

Điều này hoàn toàn khác với ngân hàng truyền thống và hầu hết các nền tảng staking DeFi, nơi bạn phải gửi tài sản của mình vào một hợp đồng thông minh hoặc khóa chúng trong một khoảng thời gian nhất định.

Trong bài viết này, chúng ta sẽ khám phá cơ chế độc đáo này và hiểu tại sao cách tiếp cận của Cardano lại an toàn và thân thiện với người dùng.

Hiểu về Địa chỉ Cardano

Công nghệ blockchain được xây dựng trên sự phi tập trung, và địa chỉ đóng vai trò là cầu nối giao tiếp giữa blockchain và người dùng. Cách thiết kế địa chỉ của một blockchain nền tảng là rất quan trọng - nó quyết định khả năng phát triển của blockchain trong tương lai.

Khi Cardano bước vào kỷ nguyên Shelley với sự ra đời của hệ thống stake pool, cấu trúc địa chỉ của Cardano cũng thay đổi từ địa chỉ Byron sang địa chỉ Shelley. Địa chỉ Shelley chính là loại địa chỉ mà người dùng hiện tại dùng để stake ADA vào mạng lưới Cardano.

Địa chỉ Shelley phân ra làm 2 loại là địa chỉ thanh toán và địa chỉ stake.

Cấu trúc 1 địa chỉ thanh toán bao gồm 2 phần kết hợp với nhau:

• Payment credential: Chứa thông tin về việc nhận và gửi tài sản
• Stake address reference: Chứa thông tin về việc ủy thác staking

Trong thiết kế của địa chỉ Shelley, địa chỉ thanh toán sẽ được dùng để nhận và gửi tài sản. Địa chỉ stake chỉ được dùng để ghi nhận các thông tin liên quan về tài sản ủy thác ADA vào mạng lưới Cardano của chủ sở hữu tài sản.

Cả phần ủy quyền và payment đều được băm mã hóa từ private key có nghĩa là chúng đều chứa thông tin chủ sở hữu gốc giống nhau.

Bí mật: Tại sao Staking không khóa tài sản

Như phần trên chúng ta đã nắm được các thông tin cơ bản về địa chỉ Shelley như payment address, stake address, payment credential, stake credential, stake address reference - sau đây sẽ khám phá mối tương quan giữa các thành phần đó để thấy được tại sao stake ADA không khóa tài sản.

Theo hình bên trên ta có thể thấy được mối tương quan trong cấu trúc địa chỉ Shelley.

Stake address reference sẽ chứa các thông tin về số lượng tài sản trong địa chỉ thanh toán và lưu thông tin này vào phần "By value". Value sẽ là tham chiếu để ghi nhận trong stake credential.

Khi 1 ví ủy thác vào stake pool thì pool sẽ ghi nhận thông tin về tài sản từ stake address. Hệ thống stake toàn mạng lưới Cardano sẽ chỉ tham chiếu các thông tin trong stake address của mỗi địa chỉ được tạo ra.

Các thông tin sẽ được cập nhật qua mỗi lần snapshot.

Như vậy ta có thể thấy ADA luôn luôn được chứa trong địa chỉ payment, hệ thống sẽ chỉ tham chiếu các thông tin từ địa chỉ đó. Do đó, người dùng toàn quyền sử dụng ADA trong ví của mình mọi lúc, mọi nơi.

Để làm được điều này thì điểm cốt lõi chính là payment address và stake address đều được băm mã hóa từ public và private key.

Sơ đồ dưới đây sẽ giải thích rõ hơn về mặt kỹ thuật trong thiết kế của cơ chế stake ADA.

Để stake ADA thì mọi người dùng đều phải đăng ký ủy thác cho 1 pool cụ thể. Khi 1 ví đăng ký ủy thác vào 1 pool thì mọi thành phần trong 1 pool sẽ chỉ được đăng ký staking verifying key.

Hiểu đơn giản ta có thể coi Staking key là stake address và như ta đều biết stake address không có chức năng nhận gửi. Nó chỉ chứa thông tin về chủ sở hữu tài sản chứ không có quyền thay đổi tài sản.

Cuối cùng, chúng ta đều thấy stake pool hay hệ thống Cardano hoàn toàn không có quyền tác động trực tiếp tới ADA nằm trong ví của người dùng.

So sánh với Hệ thống Truyền thống

Để đánh giá cao sự đổi mới của Cardano, hãy so sánh với các phương pháp staking truyền thống:

Lợi ích Bảo mật

Thiết kế staking không khóa của Cardano mang lại lợi ích bảo mật đáng kể:

• Không có rủi ro smart contract: Tiền của bạn không bao giờ nằm trong smart contract
• Không có rủi ro đối tác: Stake pools không thể truy cập tiền của bạn
• Quyền sở hữu tài sản đầy đủ: Bạn duy trì kiểm soát hoàn toàn
• Thanh khoản tức thì: Truy cập tiền của bạn ngay lập tức
• Không có rủi ro slashing: Người dùng không bị phạt cho các hoạt động bình thường

Kết luận

Như vậy ta có thể thấy được sự đồng nhất, tính khoa học trong thiết kế địa chỉ Shelley, hệ thống stake và điều quan trọng là stake ADA không khóa tài sản.

Trên thực tế địa chỉ Cardano phức tạp hơn rất nhiều những gì trình bày ở trên, nó thể hiện thiết kế mang tính tầm nhìn cho cả 1 hệ sinh thái khổng lồ trong tương lai.

Hy vọng mọi người dùng Cardano đều có thể hiểu được giá trị và sự an toàn khi stake ADA vào hệ thống mạng lưới của blockchain Cardano - kiếm phần thưởng trong khi vẫn duy trì kiểm soát hoàn toàn tài sản của bạn.